DLXH
Menu

Sông Tô Lịch và huyền tích

30/09/2019 16:32:49

 

Ngày xưa, sông Tô lịch là một nhánh của con sông Hồng, có nhiều tên gọi khác như Lai Tô, Hương Bảo… với dòng nước trong xanh, uốn lượn bao quanh kinh thành Thăng Long như một bức tranh họa đồ, giao thông thuận tiện, thuyền bè tấp nập, buôn bán sầm uất…

Sông Tô xưa kia...

Cách đây chưa xa lắm, dòng Tô Lịch đã thật đẹp trong con mắt người Hà Thành thanh lịch:

"Sông Tô nước chảy quanh co

Cầu Đông sương sớm, quán Giò trăng khuya” (ca dao)

Sông Tô Lịch xưa (Ảnh tư liệu)

Vào những năm 863 thời nhà Đường đô hộ nước ta, có tướng Cao Biền khét tiếng độc ác, giữ chức “An Nam đô hộ”. Một hôm đi thuyền trên sông Tô Lịch, Cao Biển gặp một ông già râu tóc bạc phơ đang tắm trên sông, không để ý đến thuyền quân của Cao Biển. Thấy lạ, Cao Biền dừng thuyền hỏi, ông già đáp: “Ta họ Tô, tên Lịch, nhà ta là con sông này” nói xong, ông già cười lớn, đập nước bắn tung tóe có ý châm chọc. Cao Biển sợ hãi cho rằng đã gặp Thần sông Tô Lịch của nước Việt. Về sau Cao Biển đã tìm cách trấn yểm sông Tô Lịch để trừ long mạch, triệt hạ người tài, phục vụ ý định xây thành Đại La.

Đến thời Nguyễn, Sông Tô vẫn là con sông quan trọng về giao thông vận tải. Theo biến đổi tự nhiên, sông Hồng chuyển dòng bồi lở sang bên tả ngạn, cửa sông Tô bị phù sa bồi đắp mất dần. Năm 1889, người Pháp đã lấp một phần sông Tô để quy hoạch lại phố phường. Ngày đó, dân ta tiếc nuối dòng sông này, như tâm trạng của Nhà thơ Tú Xương:

  “Sông kia rày đã lên đồng

  Chỗ làm nhà cửa chỗ trồng ngô khoai.

  Văng nghe tiếng ếch bên tai,

 Giật mình còn tưởng tiếng ai gọi đò…”                                                                 

Theo nhiên cứu, trước đây sông Tô thông với Hồ Tây và sông Hồng, phía đông là phân lưu của sông Nhị. Cửa sông nằm ở phố chợ Gạo quận Hoàn Kiếm, phía tây là xã Nghĩa Đô, quận Cầu Giấy, chảy qua các huyện Thanh Trì đến thôn Hà Liễu (huyện Thanh Oai) đổ vào sông Nhuệ. Đoạn sông bị san lấp từ phố Chợ Gạo-Hàng Lược men theo Phan Đình Phùng. Gần đây thêm một đoạn sông bị ngầm hóa bằng bê tông là đoạn Hoàng Hoa Thám - Thụy Khê - Bưởi - Hoàng Quốc Việt…

Cao Biền Yểm bùa sông Tô?

Vào thời kỳ Bắc thuộc lần 3, năm 865 Cao Biển nhận lệnh Đường Ý Tông mang quân sang tiến đánh An Nam. Được trợ giúp từ bên trong, tháng 4/866 hạ được thành Giao Chỉ (nay thuộc Hà Nội). Sau đó Cao Biền được Đường Ý Tông phong chức “Tiết độ sứ tĩnh Hải quân” cai quản nước An Nam.

Nhiều huyền tích kể rằng, trong lúc Cao Biền xây thành Đại La đến đoạn sông Tô Lịch về phía tây thì bị lở không đắp được. Một hôm Cao Biển đi dạo ngoại thành, chợt thấy mây mù tối om, một bóng người kì lạ mặc áo hoa, cưỡi con rồng đỏ, tay cầm chế bài màu vàng, xưng là thần sông Tô Lịch. Cao Biền lo sợ liền tìm cách trấn yểm. Cao Biền cho quân đào một cái hố vuông thật sâu, rồi chôn sống chiến tướng Chu Dĩnh cùng 4 tùy tùng và nhiều dân phu, kèm theo nhiều loại cọc gỗ, kiếm sắt, bùa chú, theo hình thức "Hoàn táng thổ tang”. Ngoài ra Cao Biền còn chôn thêm tiền, vàng, đồ gốm sứ ... làm lộ phí cho Chu Dĩnh và các âm binh canh giữ...

Quá trình nạo vét sông Tô

Cách đây hơn chục năm, Hà Nội bắt đầu nạo vét sông Tô Lịch, đến đoạn sông làng An Phú, Phường Nghĩa Đô, khi máy xúc, máy ủi xuống bờ sông đắp kè ngăn dòng bơm nước, phát hiện nhiều cọc gỗ đóng theo những hàng ngắn, bố trí khá lạ. Khi máy xúc cho gầu múc nhổ được hai chiếc cọc, bỗng như có lực đẩy mạnh khiến máy xúc từ từ rơi xuống lòng sông, đoạn đê ngăn phía trước bị vỡ làm nước tràn ngập. Đồng thời phát hiện thấy nhiều xương người, xương động vật... Đào tiếp thì phát hiện thêm nhiều đồ gốm sứ, một cái am bằng gỗ vàng tâm vẽ bản đồ bát quái... mọi người bèn dừng thi công, thu gom các hiện vật chờ xin ý kiến của các nhà chuyên môn. Sau đó nhiều cuộc hội thảo được tổ chức, cho rằng đây có thể là trận đồ bát quái của Cao Biền trấn yểm vào thế kỷ thứ IX, và nhắc nhở mọi người thi công thận trọng bảo tồn hiện vật.

Nạo vét sông Tô Lịch

Tiếp đó, việc thi công không tiến triển được do đắp đập là vỡ, phải làm kè thép. Nhưng nước lại xối từ dưới lên, đất đá ném xuống đều bị chìm nghỉm. Máy khoan thăm đò nền đất liên tục bị gãy mũi… Người ta đề ra giải pháp thi công đóng cọc thép sâu 4m làm cữ chắn nước, nhưng cứ bơm nước lại bị vỡ ... Cuối cùng, Thượng tọa Thích Viên Thành ở Chùa Hương được mời về làm lễ hóa giải trấn yểm. Sau đó mới tiếp tục thi công, đã khai quật được nhiều hiện vật bằng đồng, gốm, tiền xu, xương người, xương động vật... mang nộp cho bảo tàng, các bộ xương người được chuyển lên nghĩa trang Bất Bạt chôn cất chu đáo.

Nhiều người cho rằng, đoạn sông này đã bị trấn yểm, là nơi giam giữ nhiều linh hồn, khi thi công nạo vét đã động đến trận đồ bát quái nên gây ra những chuyện kể trên. Có lời đồn rằng sau khi hóa giải, thầy Thích Viên Thành bị ốm và sau này cũng bị đoản thọ. Tuy nhiên đó chỉ là lời đồn không được kiểm chứng. Sau quá trình nạo vét,, 14,6 km lòng sông và bờ kè sông Tô đã được hoàn tất, nhiều năm qua những công nhân "phá bỏ trận đồ bát quái"  vẫn khỏe mạnh và sinh sống bình thường…

Thử nghiệm làm sạch nước sông Tô Lịch bằng công nghệ Nhật Bán Nano - BioRcactor

Hồi sinh sông Tô

Hiện nay sông Tô đang có ba dự án trọng điển làm sạch nước, như : Xử lý nước bằng công nghệ của Đức Redoxy - 3C ; xử lý bằng công nghệ Nhật Bản Nano – BioReactor và bơm nước cưỡng bức nước sông Hồng vào Hồ Tây rồi xả vào sông Tô Lịch. Trong đó công nghệ hóa chất của Đức Redoxy - 3C là công nghệ độc quyền do Đức sản xuất được thử nghiệm trên 500 m2 nước đoạn giữa Cầu Giấy - Khương Đình. Tuy nhiên công nghệ này luôn đòi hỏi mặt nước tĩnh và giá thành cũng cao...

Tháng 5/2019 công nghệ Nhật Bán Nano - BioRcactor được đưa vào thứ nghiệm trên 200m đoạn Hoàng Quốc Việt - Cầu Giấy, gồm 2 máy sục khí Nano và các tấm vật liệu thiên nhiên BioReactor được đặt dưới lòng sông, sẽ kích hoạt các vi sinh vật yếm khí, giải phóng oxy, cung cấp oxy cho các loài thủy sinh, phân hủy các hợp chất ở tầng đáy và tầng giữa, giải phóng khí H2S và NH3 trong bùn và nước. Sau một thời gian thử nghiệm, ngày 8/8/2019 tiến sĩ Kubo Jun đã trực tiếp xuống tắm rửa, ngụp lặn trong nước tại đoạn sông đã được xử lý. Sau thời gian 30 phút ngâm trong nước, ông kết luận không thấy có hiện tượng mẩn ngứa, nước không còn mùi hôi, đạt tiêu chuẩn an toàn môi trường. Theo chuyên gia, sông Tô có lượng nước thải sinh hoạt rất lớn lắng đọng xuống tầng đáy luôn bốc mùi hôi thối, nếu được xử lý bằng công nghệ Nhật Bản sẽ được phân hủy hoàn toàn không cần nạo vét cơ học hàng năm. Với công suất 1.350 ngàn/m3 ngày đêm, nước thải sông Tô có thể được xử lý toàn bộ. Nếu thực hiện công nghệ này trên toàn tuyến, cần lắp đặt khoảng 100 thiết bị Nanoo - BioReactor, tiêu tốn hơn10 tỷ đồng.

Hy vọng về một sông Tô trong xanh soi bóng những tòa nhà cao tầng trong tương lai...

Cùng với việc thí điểm làm sạch sông Tô bằng công nghệ Nhật, Hà Nội đang tiếp tục nghiên cứu dự án tách nước thải, xây trạm bơm cưỡng bức nước sông Hồng vào hồ Tây, qua đó làm hồi sinh dòng sông Tô Lịch. Dự án này sẽ xây một trạm bơm 150.000 m3 đặt ngầm tại khu vực Âu Cơ để bơm nước từ sông Hồng, theo kênh dẫn 2km vào Hồ Tây, sau đó xả ra sông Tô Lịch tạo dòng chảy từ 1m đến 1,7m/giây, có độ sâu vừa đủ cho thuyền bè qua lại, phục vụ việc phát triển giao thông thủy đi qua 7 quận, huyện của Thành phố Hà Nội.

Hy vọng Hà Nội sẽ có một sông Tô trong xanh soi bóng những tòa nhà cao tầng trong tương lai không xa...

                                                                                                                                                                                      Thúy Thúy

 

Bài viết cùng chuyên mục

Mỹ: Xe tự lái chỉ có thể giúp ngăn 1/3 số vụ tai nạn

Theo một báo cáo của Viện Bảo hiểm An toàn Đường cao tốc Mỹ (IIHS), xe ô tô tự lái chỉ có thể giúp các tài xế tránh được 1/3 số vụ tai nạn tại quốc gia này.

Sông Tô Lịch và huyền tích

Ngày xưa, sông Tô lịch là một nhánh của con sông Hồng, có nhiều tên gọi khác như Lai Tô, Hương Bảo… với dòng nước trong xanh, uốn lượn bao quanh kinh thành Thăng Long như một bức tranh họa đồ,...

Chùa Ba Vàng: Khác biệt được tạo lên từ những điều giản dị nhất!

  Nhắc đến chùa Ba Vàng (TP. Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh) người dân nghĩ ngay đến một ngôi chùa rộng lớn, hoành tráng nhất, nhì Việt Nam và Đông Nam Á, nhưng ít người biết được sự khác...

Hà Nội: Sản phụ tử vong do sốc phản vệ tại Bệnh viện?

Theo phản ánh, một sản phụ được bác sỹ ở Trung tâm tế bào gốc máu cuống rốn (Bệnh viện Phụ Sản Trung ương) thăm khám đã được đưa đến thực hiện thủ thuật ở Bệnh viện Hỗ trợ sinh...