Bước tiến mới trong hành trình phục dựng điện Kính Thiên - Hoàng thành Thăng Long

Đoàn Việt Nam tham dự kỳ họp. Ảnh: Bộ Ngoại giao cung cấp

Chủ động thực hiện các khuyến nghị của Ủy ban Di sản Thế giới

Sự kiện tại Busan đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong tư duy và hành động về bảo tồn di sản. Tại Quyết định số 48 COM 7B.25, Ủy ban Di sản Thế giới đã dành những lời biểu dương đối với Việt Nam vì những tiến bộ vượt bậc trong việc xây dựng các định hướng khôi phục và cấu trúc tương lai cho Khu di sản. Đây là kết quả của một quá trình chuẩn bị công phu, khoa học, nhằm đưa điện Kính Thiên trở lại vị thế vốn có của nó.

Cụ thể, Quyết định của Ủy ban Di sản Thế giới Kỳ họp lần thứ 48 đã biểu dương Quốc gia thành viên về những tiến bộ đạt được trong việc xây dựng và đưa ra các ý định liên quan đến việc khôi phục và cấu trúc tương lai dự kiến cho khu di sản, cũng như việc tiếp tục thúc đẩy công tác chuẩn bị tài liệu kỹ thuật cho việc phục dựng điện Kính Thiên thời gian tới.

Đồng thời, đã chủ động khuyến khích và thúc đẩy việc sử dụng khu di sản trở thành nơi gặp gỡ, tổ chức các lễ hội, sự kiện văn hóa, chính trị và thông qua các di sản văn hóa phi vật thể nhằm khôi phục chức năng ban đầu của khu di sản với tư cách là trung tâm văn hóa, tôn giáo, chính trị của Việt Nam, làm cho di sản trở nên có ý nghĩa đối với cộng đồng và các bên liên quan, mang lại sức sống và sự bền vững cho không gian di sản. 

Các lễ hội như "Tết Nguyên đán" và các nghi lễ quan trọng khác có liên quan được diễn ra ở một nơi mà trong nhiều thế kỷ từng là kinh đô và trung tâm quyền lực của các triều đại và là nơi diễn ra các lễ tế, khẳng định vai trò của Hoàng thành Thăng Long như một khu di sản sống quan trọng đối với cộng đồng người dân Thủ đô và nhân dân cả nước.  Việc kết hợp với các di sản văn hóa phi vật thể chính là cách để khôi phục chức năng nguyên thủy của Hoàng thành với tư cách là trung tâm văn hóa, tôn giáo và chính trị của quốc gia.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn (phải), Chủ tịch UBQG UNESCO Việt Nam, gặp Tổng Giám đốc UNESCO Khaled El-Enany. Ảnh: Bộ Ngoại giao cung cấp

Quyết định mang số hiệu 48 COM 7B.25 này không chỉ là sự công nhận quốc tế mà còn là "chìa khóa" mở ra chương mới cho việc phục dựng điện Kính Thiên - linh hồn của di sản Thăng Long - trong tương lai gần.

Tại buổi làm việc với Tổng Giám đốc ICOMOS với đoàn Việt Nam, PGS.TS. Lê Thị Thu Hiền - Cục trưởng Cục Di sản văn hóa đánh giá cao sự giúp đỡ, đồng hành của Hội đồng quốc tế về di tích và di chỉ (ICOMOS) trong việc hỗ trợ các hoạt động bảo tồn Di sản văn hóa thế giới Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội thời gian qua.

Trong hai năm 2023 và 2025, các Đoàn tư vấn của UNESCO/ICOMOS đã trực tiếp đến khảo sát tại hiện trường để định hướng công tác bảo tồn theo các quy chuẩn quốc tế khắt khe nhất. Trọng tâm của các đợt tư vấn này là khơi thông trục trung tâm đến tầm nhìn năm 2035, đồng thời hệ thống hóa dữ liệu khảo cổ để đảm bảo tính xác thực tuyệt đối cho phương án phục dựng điện Kính Thiên.

Cục Di sản văn hóa trực thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch với chức năng quản lý nhà nước về di sản văn hóa thời gian qua đã tham mưu, trình và được Quốc hội Nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam ban hành Luật Di sản văn hóa năm 2024, cùng với 03 Nghị định của Chính phủ, 08 Thông tư của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch hướng dẫn thi hành Luật Di sản văn hóa, đã góp phần quan trọng cho việc bảo tồn di sản văn hóa của quốc gia (trong đó có Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội).

Theo Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội Nguyễn Thanh Quang, thành phố Hà Nội đã rất chủ động trong việc thực hiện các khuyến nghị quốc tế. 

Mọi giải pháp kỹ thuật, từ việc tu bổ điện Kính Thiên đến khôi phục Ngự đạo, nền móng hành lang và Kính Thiên Môn, đều được xây dựng trên những cơ sở khoa học chặt chẽ, đảm bảo không làm sai lệch giá trị nổi bật toàn cầu của di sản. Sự hợp tác giữa các chuyên gia trong nước và quốc tế đã giúp đội ngũ quản lý di sản học hỏi được nhiều kinh nghiệm quý báu, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững cho muôn đời sau.

Các cuộc khai quật, đặc biệt trong năm 2023 - 2025 đã mở ra nhiều hướng đi rõ ràng hơn trong công tác bảo tồn và và phục dựng Điện Kính Thiên. Ảnh (Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội)

Hiện thực hóa việc phục dựng điện Kính Thiên từ nền tảng khoa học

Việc phục dựng điện Kính Thiên không phải là một ý muốn chủ quan mà là kết quả của một lộ trình nghiên cứu nghiêm túc. Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội đã phối hợp chặt chẽ với Viện Khảo cổ học để thực hiện hàng loạt cuộc thăm dò, khai quật theo đúng các nghị quyết của Ủy ban Di sản Thế giới (46 COM 7B.43 và 47 COM 7B.92).

Trong đó, cuộc khai quật tại khu vực nền điện Kính Thiên vào năm 2025 được coi là "điểm kích hoạt" quan trọng. Tại hội thảo khoa học diễn ra vào tháng 12/2025, PGS.TS Tống Trung Tín, Chủ tịch Hội Khảo cổ học Việt Nam, đã công bố những phát hiện làm thay đổi nhận thức về quy mô của điện Kính Thiên. 

Các tư liệu khảo cổ xác nhận nền điện được đắp hoàn toàn bằng kỹ thuật nhân tạo cực kỳ công phu, sử dụng đất sét và vật liệu vỡ đầm nện kỹ lưỡng. Đặc biệt, hệ thống móng cột thời Lê Trung hưng đã được làm rõ với quy hoạch vô cùng hoàn chỉnh, khẳng định đây từng là trung tâm quyền lực tối cao.

Giám đốc Nguyễn Thanh Quang cho biết, các nhà khảo cổ đã phát hiện tầng văn hóa dày tới 6m tại khu vực này. Điều kỳ diệu là các lớp văn hóa thời Lý, Trần và Tiền Thăng Long (thế kỷ VII - XIV) nằm chồng xếp dưới nền điện Kính Thiên thời Lê (thế kỷ XV - XVIII). Sự liên tục của các tầng văn hóa này là bằng chứng thép, là cơ sở khoa học có tính xác thực cao nhất để phục vụ chiến lược phục dựng không gian Chính điện Kính Thiên.

Kỳ vọng về một điện Kính Thiên uy nghiêm được tái hiện đang dần trở thành hiện thực ( Ảnh minh họa)

Ngày 15/6/2026, HĐND TP. Hà Nội đã thông qua Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên. Đây là một dự án có quy mô lớn với phạm vi lập quy hoạch lên tới 10.700m², bao quát từ nền điện Kính Thiên, sân Đan Trì đến khu vực nhà D67.

Dự án không chỉ dừng lại ở việc xây dựng mà còn bao gồm các công việc tinh vi như: hạ giải các cấu trúc không phù hợp, bảo quản các thành phần gốc và đặc biệt là phục dựng toàn bộ không gian điện Kính Thiên. Để đáp ứng yêu cầu của một điểm đến di sản hiện đại, Thành phố cũng sẽ đầu tư hệ thống hạ tầng kỹ thuật tiên tiến, bao gồm chiếu sáng nghệ thuật, âm thanh, hệ thống camera giám sát và phòng cháy chữa cháy đồng bộ.

Nhìn về tương lai, với sự phê duyệt từ Ủy ban Di sản Thế giới và sự đồng thuận của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, kỳ vọng về một điện Kính Thiên uy nghiêm được tái hiện đang dần trở thành hiện thực.

Đặc biệt, từ ngày 27 đến 30/9/2026, Hà Nội sẽ là nơi diễn ra "Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực". Đây là diễn đàn quốc tế lớn do UNESCO phối hợp tổ chức, quy tụ các nhà khoa học hàng đầu để thảo luận về cách bảo vệ tính xác thực của di sản trong bối cảnh đô thị hóa và biến đổi khí hậu. 

Sự kiện này chắc chắn sẽ tiếp tục củng cố vị thế của Hoàng thành Thăng Long trên bản đồ di sản thế giới và cung cấp thêm những góc nhìn chuyên sâu cho công cuộc phục dựng điện Kính Thiên - một biểu tượng vĩnh cửu của sức sống văn hóa Việt Nam.

Minh Anh

(theo baochinhphu.vn)

Nguồn: https://thanglong.chinhphu.vn/buoc-tien-moi-trong-hanh-trinh-phuc-dung-dien-kinh-thien-hoang-thanh-thang-long-103260724214804518.htm