Mở hội xuống đồng, đánh thức mùa xuân vùng cao

Những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026, khắp các bản làng vùng cao phía Bắc rộn ràng tiếng trống, tiếng khèn, tiếng cười nói. Từ thôn An Thành (Lào Cai), bản Ham Xoong nơi biên giới Điện Biên, đến xã Bạch Thông (Thái Nguyên), các lễ hội xuống đồng truyền thống đồng loạt diễn ra, mở đầu cho một mùa vụ mới với khát vọng mưa thuận gió hòa, cuộc sống ấm no.

Bát Xát mở lễ hội, gọi mùa no ấm

Tại thôn An Thành, xã Bát Xát, tỉnh Lào Cai, hàng trăm người dân trong trang phục truyền thống rực rỡ tề tựu về dự Lễ hội xuống đồng (Roóng Poọc) của người Giáy. Đây là lễ hội được tổ chức thường niên vào ngày Thìn đầu tiên của năm mới – nghi thức khởi đầu cho một chu kỳ sản xuất.

Trong không gian linh thiêng, nghi lễ dâng hương, cúng Thần Nông được thực hiện trang trọng. Những nén hương trầm quyện trong sương sớm như lời cầu nguyện gửi tới đất trời, mong một năm mưa thuận gió hòa, lúa ngô đầy bồ.

Quang cảnh lễ hội Lễ hội xuống đồng tại xã Bát Xát, tỉnh Lào Cai

Ông Ngô Hoàng Sơn, Phó Chủ tịch UBND xã Bát Xát, cho biết: "Lễ hội xuống đồng là nét đẹp văn hóa tâm linh, là di sản quý báu mang đậm màu sắc dân gian được đồng bào người Giáy gìn giữ qua bao thế hệ. Đây không chỉ là dịp tế lễ tạ ơn đất trời mà còn là ngày hội để bà con gặp gỡ, giao lưu, thắt chặt tình đoàn kết, cùng nhau bước vào vụ mới với tinh thần phấn khởi".

Không chỉ phần lễ trang nghiêm, phần hội cũng sôi động với nhiều trò chơi dân gian, như: kéo co, đẩy gậy, bịt mắt bắt vịt, ném còn, thi cày ruộng… Tiếng reo hò vang lên không dứt mỗi khi mũi cày rẽ đất đầu năm, tượng trưng cho sự khởi đầu hanh thông.

Những gian hàng ẩm thực của bà con địa phương trở thành điểm nhấn đặc biệt. Mâm xôi ngũ sắc, cá suối nướng, rượu men lá… được trình bày đẹp mắt, vừa mộc mạc vừa tinh tế. Lễ hội không chỉ gìn giữ truyền thống mà còn góp phần quảng bá văn hóa, khơi dậy tinh thần thi đua lao động, giảm nghèo bền vững.

Phần hội sôi động với nhiều trò chơi dân gian, như: kéo co, đẩy gậy, bịt mắt bắt vịt, ném còn, thi cày ruộng…

Rộn ràng Gầu Tào nơi biên giới Nà Bủng

Cùng thời điểm, tại bản Ham Xoong, xã Nà Bủng, tỉnh Điện Biên, Lễ hội Gầu Tào năm 2026 của đồng bào Mông diễn ra trong không khí vui tươi, phấn khởi. Mở đầu là nghi thức dựng cây nêu, lễ cúng cầu phúc, gửi gắm ước mong bình an, mùa màng bội thu.

Ông Hồ A Páo, Phó Chủ tịch UBND xã Nà Bủng, Trưởng Ban Tổ chức lễ hội, chia sẻ: "Lễ hội Gầu Tào có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của Nhân dân. Việc tổ chức lễ hội nhằm bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống, tăng cường khối đại đoàn kết, đồng thời quảng bá hình ảnh quê hương, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch và kinh tế – xã hội".

Lễ hội Gầu Tào năm 2026 của đồng bào Mông tại xã Nà Bủng, tỉnh Điện Biên

Phần hội thực sự "bùng nổ" với cuộc thi leo cây nêu hái lộc, giã bánh giầy, bắt vịt, giao lưu văn nghệ giữa các bản. Đặc biệt, cuộc thi "Chạy Chinh phục đỉnh Ngải Thầu" thu hút đông đảo thanh niên tham gia. Về nhất cuộc thi, anh Dàng A Dế (bản Trên Nương) hồ hởi nói: "Tôi đã tập luyện hàng ngày và hôm nay đạt được mục tiêu về nhất. Tôi rất vui và tự hào. Đây là sân chơi ý nghĩa cho bà con và du khách. Nếu năm sau tiếp tục tổ chức, tôi chắc chắn sẽ đăng ký tham gia".

Khu thi ẩm thực giữa các bản cũng đông kín người dự. Chị Sùng Thị Dùa (bản Nà Cốc 1) chia sẻ khi giới thiệu mâm cỗ truyền thống gồm gà bản, vịt bản, ốc nấu đậu, mèn mén và rượu ngô: "Mèn mén là món các cụ truyền lại, không thể thiếu trong mâm cỗ. Hôm nay bản chúng tôi mang những món ăn này đến giao lưu, để mọi người hiểu hơn về ẩm thực của dân tộc Mông".

Không chỉ người dân địa phương, nhiều du khách cũng bị cuốn hút. Anh Nguyễn Văn Vui bày tỏ: "Đây là lần đầu tôi tham gia lễ hội đặc sắc như vậy. Món mèn mén tôi ăn lần đầu mà thấy rất ngon. Không khí ở đây thực sự tuyệt vời và ý nghĩa".

Lồng Tồng – lời hẹn đầu xuân ở Bạch Thông

Tại xã Bạch Thông, tỉnh Thái Nguyên, Lễ hội Lồng Tồng Xuân Bính Ngọ 2026 được tổ chức trong hai ngày 24–25/2 (mùng 8–9 tháng Giêng). "Lồng Tồng" theo tiếng Tày nghĩa là xuống đồng – lễ hội mở đầu mùa vụ mới. Phần lễ gồm dâng hương, cầu mùa, cầu phúc, nghi thức đường cày đầu năm – những nghi thức thiêng liêng được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Ông Nguyễn Vũ Mão, Phó Chủ tịch UBND xã Bạch Thông, cho biết: "Lễ hội năm nay nổi bật với phần lễ trang trọng và phần hội sôi động như hội trại xuân, trò chơi dân gian, giải bóng chuyền, cuộc thi 'Cấy lúa ngày xuân', thi ẩm thực dân tộc… tạo khí thế thi đua lao động ngay từ đầu năm".

Khu hội trại xuân là không gian sôi động nhất. Mỗi thôn dựng một trại bằng tre, nứa, tái hiện đời sống sinh hoạt truyền thống. Bên trong là khu trưng bày nông sản, sản phẩm OCOP như cam, quýt, trà hoa vàng… vừa quảng bá sản phẩm, vừa giới thiệu tiềm năng kinh tế địa phương.

Tại xã Bạch Thông, tỉnh Thái Nguyên, Lễ hội Lồng Tồng Xuân Bính Ngọ 2026 được tổ chức trong hai ngày 24–25/2 (mùng 8–9 tháng Giêng)

Sợi dây gắn kết cộng đồng

Điểm chung của các lễ hội từ Bát Xát, Nà Bủng đến Bạch Thông là tinh thần hướng về cội nguồn và khát vọng ấm no. Không chỉ là sinh hoạt văn hóa đầu năm, lễ hội còn là dịp để cộng đồng gặp gỡ, gắn kết, củng cố khối đại đoàn kết các dân tộc.

Trong nhịp sống hiện đại, việc duy trì và làm mới lễ hội dân gian chính là cách gìn giữ hồn cốt văn hóa. Từ nghi thức cày ruộng, dựng cây nêu đến những món ăn truyền thống, tất cả gửi gắm lòng biết ơn đất trời và niềm tin vào tương lai. Mỗi mùa xuân về, lễ hội lại trở mạch nối thiêng liêng giữa những giá trị xưa và khát vọng hôm nay, giữa cội nguồn và dòng chảy phát triển.

Sơn Hào

(theo baochinhphu.vn)

Nguồn: https://baochinhphu.vn/mo-hoi-xuong-dong-danh-thuc-mua-xuan-vung-cao-102260224151037264.htm